<div id="MiddleColumn_internal"> <p style="text-align: justify; "><span><span>अकिंचनत्व,</span><span> </span><span>दारिद्र्य, कंगालपणा, दिवाळखोरी इ. अर्थ अभिप्रेत असणारी कायद्यातील रूढ संज्ञा. आगाऊ वैध शुल्क न देता दावा किंवा दुसरी कोणतीही कार्यवाही करण्याची तरतूद दाखविण्याकरिता कायद्यात या संज्ञेचा वापर करण्यात येतो. अकिंचनत्व किंवा नादारी साधारण</span><span>तः</span><span> </span><span>न्यायालयीन नियमाने किंवा संविधीने ठरविण्यात येत असल्यामुळे ती साक्षीपुराव्याने सिद्ध व्हावयास पाहिजे. </span></span><span><span class="tool-text">न्या</span>लयात</span><span> </span><span>दाखल</span><span> </span><span>करावयाच्या</span><span> </span><span>दाव्यावर</span><span> </span><span>न्यायालय</span><span> </span><span>शुल्क</span><span> </span><span>अधिनियमानुसार</span><span> </span><span>ठरलेले</span><span> </span><span>शुल्क</span><span> </span><span>वादीने</span><span> </span><span>आगाऊ</span><span> </span><span>दीले</span><span> </span><span>पाहिजे</span><span>, </span><span>असा</span><span> </span><span>साधारण</span><span>तः</span><span> </span><span>नियम</span><span> </span><span>आहे</span><span>. </span><span>परंतु</span><span> </span><span>एखाद्यास</span><span> </span><span>हे</span><span> </span><span>शुल्क</span><span> </span><span>आपल्या</span><span> </span><span>अकिंचनत्वामुळे</span><span> </span><span>देता</span><span> </span><span>येत</span><span> </span><span>नसल्यास</span><span>, </span><span>त्याला</span><span> </span><span>न्यायालयात</span><span> </span><span>दावा</span><span> </span><span>लावण्याचा</span><span> </span><span>अधिकार</span><span> </span><span>बजावता</span><span> </span><span>येत</span><span> </span><span>नाही</span><span>. </span><span>केवळ</span><span> </span><span>अकिंचनत्वामुळे</span><span> </span><span>त्याला</span><span> </span><span>दिवाणी</span><span> </span><span>न्यायालयात</span><span> </span><span>दाद</span><span> </span><span>मागण्यापासून</span><span> </span><span>वंचित</span><span> </span><span>ठेवणे</span><span>, </span><span>हे</span><span> </span><span>न्यायदानाच्या</span><span> </span><span>दृष्टी</span><span>ने</span><span> </span><span>योग्य</span><span> </span><span>नाही</span><span>, </span><span>हे</span><span> </span><span>लक्षात</span><span> </span><span>घेऊन</span><span> </span><span>भारतीय</span><span> </span><span>दिवाणी</span><span> </span><span>संहितेने</span><span> </span><span>अशा</span><span> </span><span>वादीला</span><span> </span><span>आगाऊ</span><span> </span><span>शुल्क</span><span> </span><span>न</span><span> </span><span>देता</span><span> </span><span>दावा</span><span> </span><span>करण्याची</span><span> </span><span>तरतूद</span><span> </span><span>आदेश</span><span> </span><span>क्रमांक</span><span> </span><span>३३</span><span>, </span><span>नियम</span><span> </span><span>क्रमांक</span><span> </span><span>१</span><span> </span><span>अन्वये</span><span> </span><span>केली</span><span> </span><span>आहे</span><span>. </span><span>या</span><span> </span><span>तरतुदीच्या</span><span> </span><span>स्पष्टीकरणात</span><span> </span><span>नादाराची</span><span> </span><span>व्याख्या</span><span> </span><span>करण्यात</span><span> </span><span>आली</span><span> </span><span>आहे</span><span>. </span><span>त्यानुसार</span><span> </span><span>दाव्यात</span><span> </span><span>वादपत्राकरिता</span><span> </span><span>पुरस्कृत</span><span> </span><span>केलेले</span><span> </span><span>शुल्क</span><span> </span><span>देण्यास</span><span> </span><span>पुरेसे</span><span> </span><span>साधन</span><span> </span><span>नसलेला</span><span> </span><span>वा</span><span> </span><span>जेथे</span><span> </span><span>असे</span><span> </span><span>शुल्क</span><span> </span><span>सांगण्यात</span><span> </span><span>आले</span><span> </span><span>नसेल</span><span>, </span><span>तेथे</span><span> </span><span>अंगावर</span><span> </span><span>घालण्याच्या</span><span> </span><span>आवश्यक</span><span> </span><span>कपड्यांव्यतिरिक्त</span><span> </span><span>वाद</span><span>-</span><span>मिळकत</span><span> </span><span>वगळता</span><span> </span><span>१००</span><span> </span><span>रु.</span><span> </span><span>किंमतीच्या</span><span> </span><span>मालमत्तेवर अधिकार</span><span> </span><span>नसणारा</span><span> </span><span>नादार</span><span> </span><span>समजण्यात</span><span> </span><span>येतो</span><span>. </span></p> <p style="text-align: justify; "><span> </span><span>त्याला</span><span> </span><span>आगाऊ</span><span> </span><span>न्यायशुल्क</span><span> </span><span>न</span><span> </span><span>देता</span><span> </span><span>जरी</span><span> </span><span>दावा</span><span> </span><span>दाखल</span><span> </span><span>करता</span><span> </span><span>येत</span><span> </span><span>असला</span><span>, </span><span>तरी</span><span> </span><span>आदेशिका</span><span> </span><span>शुल्कासारखे</span><span> </span><span>इतर</span><span> </span><span>खर्च</span><span> </span><span>मात्र</span><span> </span><span>करावेच</span><span> </span><span>लागतात</span><span>. </span><span><span class="tool-text">ना</span>दारीच्या</span><span> </span><span>अर्जावर</span><span> </span><span>विचार</span><span> </span><span>करताना</span><span> </span><span>अर्जदाराची</span><span> </span><span>नक्की</span><span> </span><span>जायदाद</span><span> </span><span>किती</span><span> </span><span>आहे</span><span>, </span><span>याचा</span><span> </span><span>न्यायालय</span><span> </span><span>विचार</span><span> </span><span>करते</span><span>. </span><span>जायदाद</span><span> </span><span>ठरविताना</span><span> </span><span>मालमत्तेवर</span><span> </span><span>वादीचे</span><span> </span><span>किंवा</span><span> </span><span>अर्जदाराचे</span><span> </span><span>वास्तविक</span><span> </span><span>नियंत्रण</span><span> </span><span>आहे</span><span> </span><span>किंवा</span><span> </span><span>नाही</span><span>, </span><span>हे</span><span> </span><span>न्यायालय</span><span> </span><span>बघते</span><span>. </span><span>वास्तविक</span><span> </span><span>नियंत्रण</span><span> </span><span>असणारी</span><span> </span><span>मालमत्ताच</span><span> </span><span>फक्त</span><span> </span><span>नादारी</span><span> </span><span>ठरविताना</span><span> </span><span>विचारात</span><span> </span><span>घेण्यात</span><span> </span><span>येते</span><span>. </span><span class="tool-text">जो</span><span>पर्यंत</span><span> </span><span>अनुज्ञा</span><span> </span><span>मिळत</span><span> </span><span>नाही</span><span>, </span><span>तो</span><span>पर्यंत</span><span> </span><span>नादारीचा</span><span> </span><span>अर्ज</span><span> </span><span>अर्जदाराने</span><span> </span><span>अथवा</span><span> </span><span>वादीने</span><span> </span><span>प्रत्यक्ष</span><span> </span><span>द्यावयास</span><span> </span><span>पाहिजे</span><span>. </span><span>जर</span><span> </span><span>नादार</span><span> </span><span>दाव्यात</span><span> </span><span>यशस्वी</span><span> </span><span>झाला</span><span>, </span><span>तर</span><span> </span><span>न्यायशुल्काबद्दलचा</span><span> </span><span>सरकारचा</span><span> </span><span>बोजा</span><span> </span><span>प्रथम</span><span> </span><span>वसूल</span><span> </span><span>केला</span><span> </span><span>जातो</span><span>.</span><span> </span><span>जर नादार अयशस्वी</span><span> </span><span>झाला</span><span>, </span><span>तर</span><span> </span><span>त्यास न्यायशुल्क</span><span> </span><span>भरण्याची</span><span> </span><span>न्यायालय</span><span> </span><span>आज्ञा</span><span> </span><span>देते</span><span>. </span><span><span class="tool-text">ना</span>दारी</span><span> </span><span>मंजूर</span><span> </span><span>झाल्यानंतर</span><span> </span><span>नादाराच्या</span><span> </span><span>वारसास</span><span> </span><span>जर</span><span> </span><span>ते</span><span> </span><span>नादार</span><span> </span><span>असतील</span><span>, </span><span>तर</span><span> </span><span>नादारीत</span><span> </span><span>दावा</span><span> </span><span>चालविता</span><span> </span><span>येतो</span><span>. </span><span>दावा</span><span> </span><span>चालू</span><span> </span><span>असताना</span><span> </span><span>वादीची</span><span> </span><span>नादारीची</span><span> </span><span>परिस्थिती</span><span> </span><span>राहिली</span><span> </span><span>नसल्याचे</span><span> </span><span>निदर्शनास</span><span> </span><span>आले</span><span>, </span><span>तर</span><span> </span><span>न्यायालय</span><span> </span><span>नादारी</span><span> </span><span>रद्द</span><span> </span><span>करू</span><span> </span><span>शकते</span><span>. </span><span><span class="tool-text">ना</span>दारीमध्ये</span><span> </span><span>दावा</span><span> </span><span>चालविण्याचा</span><span> </span><span>हुकूम</span><span> </span><span>हा</span><span> </span><span>कायद्याच्या</span><span> </span><span>परिभाषेत</span><span> </span><span>निर्णय</span><span> </span><span>नसल्यामुळे</span><span> </span><span>तो</span><span> </span><span>अपीलयोग्य</span><span> </span><span>नसतो</span><span>.</span><span> </span><span>नादारीत</span><span> </span><span>अपील</span><span> </span><span>करण्याची</span><span> </span><span>तरतूद</span><span> </span><span>भारतीय</span><span> </span><span>दिवाणी</span><span> </span><span>संहितेच्या</span><span> </span><span>आदेश</span><span> </span><span>क्रमांक</span><span> </span><span>४४</span><span> </span><span>अन्वये</span><span> </span><span>करण्यात</span><span> </span><span>आली</span><span> </span><span>आहे</span><span>. </span><span>कार्यपद्धती</span><span> </span><span>दाव्यासारखीच</span><span> </span><span>असते</span><span>.</span></p> <p style="text-align: justify; "><span> </span><span style="text-align: right; ">लेखक : अच्युत </span><span style="text-align: right; ">खोडवे</span></p> <p style="text-align: justify; "><span style="text-align: right; ">माहिती स्रोत : <a class="external-link ext-link-icon" href="http://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand8/index.php/component/content/article?id=9473" target="_blank" title="नादारी ">मराठी विश्वकोश </a></span></p> <div style="text-align: justify; "><span><span><br /></span></span></div> </div>