गसंख्रां भारत बिथांखि गसंख्रां भारत बिथांखिया आइजो आरो एस.सि. आरो जनजातिफोरनि गेजेराव फांलांगियारि बिथिं जौगाखांहोनायखौ नोजोर होनाय। बे बिथांखिया भारत सरकारनि रांखान्थियारि मन्त्रालय, रांखान्थियारि सिबिथाय बिफानजों (DFS) बान्जायजानाय। आइजो फालांगिरिफोरनि मोनफ्रोम थाखोनि थाखाय गराव गंफ्रोम बेंक दालायाव खमैबो गंनैयै बे बिथांखिखौ होनायनि गोनांथि होदों। बिथांखिखौ जागायनायनिफ्राय 36 दानाव खमैबो 2.5 लाख रां दाहार लाग्रानि मुलाम्फाखौ सान्नाय जादों। बिथांखिनि आबुं फोरमायथि एस.सि./एस.टि. आरो आइजोफोर दाहार लाग्राफोरनि थाखाय हेफाजाब आरो गोनांथिखौ होनाय जादों। गुबै थांखिनि गनायथि होनाया फसंथानारि जमा दाथाय मुलाम्फा दैखांनायखौ सोलिबाय थानाय खोन्दोनि सिङाव सुबुंफोरनो बेंकनि दाहार लानाय होफिन्नो गोनां सुबिदाखौ 7 बोसोरसिम 10 लाख रांनिफ्राय 100 लाख रांनि गेजेराव सोमखोर आबाद मावग्राफोरनि आबाद नङि खोन्दोआव फसंनाय एस.सि., एस.टि. आरो आइजो रां दाहार लाग्राफोरनो मोनहोनाय। बिथांखिनि सिङाव रां दाहार लानाया थारै रैखाथि गोनां आरो मोनसे जमा रादाय सुफुंग्राजों हेफाजाब होजानाय जागोन। मोनसे रादाय सुफुंग्रा बिथांखिनि गेजेरजों जाय रांखान्थियारि सिबिथायनि थाखाय थिरांथा लागिरि जागोन आरो हादरारि जमा रादाय सुफुंग्रा फोथायथि कम्पानि लिमिटेद (NCGTC) या मावफुं बिजाथि जागोन। खमसिन मुलाम्फा मोन्नो गोनां रांनि जथाय रां दाहारा 25% जौखोन्दोसिम जागोन। सुखुफिन्नो गोनां राइजोनि बिथांखिखौ नांगौसेबां जखानि खमसिन मुलाम्फा रांनिफ्राय खमायनायखौ रां दाहार लाग्रा अनजिमानि समायाव नायना खालामनाय जागोन। मोनसे सम खोन्दो बारलांनायसिम, रां दाहार लाग्रानि रां जमा खालामनायनि जारिमिनखौ क्रेदित बिउर’नि गेजेरजों मावनायनि प्रस्ताब खालामनाय जादों। फुंखा:पि.आइ.बि.